تاثیر دوزبانگی بر یادگیری در مغز کودکان

برای دهه­ های متمادی روانشناسان در برابر پرورش کودکان دوزبانه مقاومت می­کردند. اون­ها به والدین و معلمان هشدار می­دادند که یادگیری زبان دوم در کودکی برای رشد مغز کودک مضر است. اما تحقیقات اخیر دقیقاً به نتایج متضادی دست یافته. محققان اکنون بر این باورند که وقتی فرد زبان دیگری یاد می­گیره، به مزایای شناختی که موجب بهبود تمرکز، خویشتن­ داری و توانایی تحلیل اطلاعات متناقض دست پیدا می­کنه. در این مطلب از آرمیک کودکان به این موضوع جالب می پردازیم.

تاثیر دوزبانگی بر یادگیری در مغز کودکان

حامیان آموزش به شیوه دوزبانگی معتقدند که یادگیری زبان دوم منجر به آماده ­سازی افراد برای حضور در اقتصاد جهانیست. اما والدین بیشتر برای آنچه در مغز کودک رخ می­ده هیجان­زده هستند. قبلا به مادیگرایی در کودکان پرداختیم و اینبار به سراغ چندزبانگی می شویم.

چه اتفاقی درون مغز با دوزبانگی رخ می­ده؟

متخصصان مغز که در مورد دوزبانگی مطالعه می­کنن بر این باورند که یادگیری دو زبان، سیستم مغز رو قوی ­تر می­کنه که منجر به تمرکز بیشتر می­شه. ظرفیت فراوان برای تمرکز منجر به عملکرد علمی بهتر در مدرسه می­شه.

محققان به این نتیجه رسیدند که دوزبانه­ ها در تنظیم صدای خود هم موفق­تر عمل می­کنن. مغز اون­ها سیستم کنترل اجرایی قوی­تری از خود نشون می­ده چون باید از نظر ذهنی از یک زبان به زبانی دیگر بروند.

آنچه ما از مطالعات گسترده دریافتیم این است که هر دو زبان تا حدودی در مغز دوزبانه­ ها فعال است، بنابراین سوالی که پیش میاد اینه که به عنوان مثال اگر فرانسه اولین زبان و انگلیسی دومین باشد، چرا امکان نداره که به طور تصادفی نیمی از جمله ما فرانسه و نیمی انگلیسی باشد؟

این اتفاق به ندرت اتفاق می­افته، چون سیستم کنترل اجرایی مغز، شبکه لب قدامی مغز، با تمرکز ذهن روی انگلیسی مشغول است، و کلمات فرانسوی رو دور می­کنه. این شبکه نوعی سیستم شبیه کنترل ترافیک است که تفکر و فعالیت ذهن رو سازماندهی و تنظیم می­کنه. پس وقتی یک فرد دوزبانه شبکه کلامی رو به کار می­گیره تا ترافیک دو زبانگی رو کنترل کنه، عملکرد مغزش قوی­تر می­شه.

روانشناسان معتقدند دوزبانه ­ها در حل کشمکش­ های ذهنی کارآمدتر هستند. اون­ ها می­تونن در عین حفظ دو زبان در ذهن به راحتی دو زبان را از هم تفکیک و هم زمان هر دو رو فعال کنند.

امروزه معتقدند دوزبانگی دارای مزایای شناختیست، اما همیشه اینطور نبوده. سال­ ها پیش محققان دوزبانگی را زیان­بار می­دونستند.

روانشناسان به طور گسترده بر این باور بودند که یادگیری چند زبان برای کودکان دشوار است. و اگر کودک را در معرض دو زبان قرار دهید، خطر بزرگی انجام داده­اید.

چه اتفاقی درون مغز با دوزبانگی رخ می­ده؟

اما در دوران کنونی که جوامع چند وجهی شدند، نظریات تغییر کرده. یک فرد دو زبانه با سیستم کنترل اجرایی قوی نسبت به دیگران برتری دارد. هر کاری که ما انجام می­دهیم به تمرکز و توجه نیاز دارد که در بخش قدامی کنترل می­شه که جایگاه سیستم کنترل اجرایست.

همچنین محققان دریافتند که دوزبانگی از مغز در برابر فرایند پیری محافظت می­کنه. مطالعات نشون می­ده که آغاز زوال عقل افراد دوزبانه دیرتر رخ می­ده. سیستم کنترل اجرایی، آخرین بخش مغز است که تکمیل می­شه و اولین بخشی که دچار زوال می­شه اما تقویت اون زوال مغز رو به تآخیر می­اندازه.

یکی از دلایلی که آموزش زبان می­تونه چنین تاثیری روی مغز داشته باشه این است که ما عمیقاً در زبان فرو می­رویم، یعنی ما دائماً از زبان برای صحبت کردن، نوشتن و فکر کردن استفاده می­کنیم. اکنون زمانی که برای فعالیت­ های شناختی دیگر مثل تمرین موزیک یا محاسبات ریاضی صرف می­کنیم را با زبان مقایسه کنید.

در طول زندگی، تجربه استفاده از زبان بسیار وسیع­تر از قلمروهای شناختی دیگر است.

همچنین محققان فرضیاتی درباره مزایای دوزبانگی دارند. دانشمندان هنوز در تلاشند تا دریابند دقیقاً چه مکانیزمی باعث می­شه تا مغز دو زبانه ­ها کنترل اجرایی فوق العاده ­تری داشته باشه. و هیچ تضمینی وجود نداره که تمام دو زبانه­ ها از مزایای مغزی یکسانی برخودار باشند.

طبق آخرین تحقیقات در زمینه دوزبانگی، آموزش به شیوه دوزبانه از سال ۱۹۷۰ در حال افزایشه. و شمار مدارسی که به این شیوه روی آوردند هم به طرز عجیبی زیاد شده است.

حال آنکه آموزش زبان به طور مستقیم به طور کلی به ویژه در سطح کودکان در حال کاهش است. بین سال­های ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۸ درصد دبستان­ هایی که به آموزش زبان دوم پرداخته ­اند از۳۱ درصد به ۲۵ درصد رسیده، و این تعداد حتی در بین دبستان­های دولتی که به آموزش زبان دوم می­پردازند از این هم کمتر شده و از ۲۴  درصد به ۱۵ درصد افت داشته است.

دوزبانگی در ایران

واکنش والدین به دوزبانگی

هنگامی که پای ثبت نام پسرها تایگر و جاستین در کلاس اول به میون آمد، استیسی استینر مردد بود که اون­ها رو در مدرسه دوزبانه چینی و انگلیسی یا مدرسه ملی انگلیسی ثبت نام کنه. استیسی به آموزش دوزبانه علاقمند بود، اما در عین حال مضطرب هم بود، به خصوص درمورد جاستین که  گاهی در مدرسه مشکل پیدا می­کرد.

استینر می­گه: کمی درباره جاستین نگران بودم چون برای رفتن به کلاس اول پایه ضعیفی داشت. تصور می­کردم آموزش زبان دوم در کنار درس ­های معمول کمی براش دشوار باشه. در ابتدا خیلی وحشتناک به نظر می­رسید.

در نهایت مدرسه دوزبانه را انتخاب کرد. روز اول مدرسه، جاستین توقع داشت معلمش به زبان چینی تدریس کند: یه چیزی رو به چینی بگه و بعد معنی اون رو به انگلیسی توضیح بده. اما وقتی در کلاس درس حاضر شد، معلمش نمی­تونست انگلیسی صحبت کنه و فقط چینی حرف می­زد! وای خدای من این خیلی سخته!

استینر گفت که ماه اول کاملاً نگران بوده که پسراش قراره چیکار کنند، غرق شدن در زبانی که هیچ پیش زمین ه­ایی از اون ندارند. اما این اضطراب و نگرانی در اولین جلسه اولیاء و مربیان به طور کامل برطرف شد.

استینر مطالب جلسه رو ضبط کرده بود. جاستین و معلمش نشسته بودند و از روی کاغذ چینی می­خوندند. استیسی در کمال تعجب گفت: جاستین پارسال نمی­تونست حتی انگلیسی رو به این راحتی بخونه. من واقعاً از میزان پیشرفتشون متعجب شده بودم.

پارسال جاستین در مدرسه با مشکل مواجه بود. امسال نمره­هاش عالی بود. اون می­گه: پسراش در یادگیری چینی فوق­ العاده موفق بودند و تصورش نسبت به آینده بچه ها عوض شده. و مسئولیت والدین جدید رو درک کرده.

او می­گه: واقعاً برنامه ­ریزی من برای آینده بچه­ ها تغییر کرد و وسیع­تر شد. از آنچه می­دیدم هیجان­زده شده بودم.

واکنش والدین به دوزبانگی

نظر و پیشنهاد شما چیه؟

ایده هایی برای سرگرم کردن بچه ها در خونه را به شما پیشنهاد می کنیم. بیش از نیمی از ساکنان کره زمین را افراد دوزبانه تشکیل می دهند. دوزبانگی اصطلاحی است که برای صحبت کردن به دو و یا بیشتر از دوزبان به کار می رود. نظر شما درباره دوزبانگی در ایران چیه؟ پیشنهادات و سوالاتتون رو برای ما بنویسید.

چرا بچه ها به اشیاء علاقه دارند؟

گفتگو با محققانی که سی سال درباره مادی ­گرایی مطالعه کردند  را در آرمیک کودکان بخوانید. اما چرا بچه­ ها به اشیاء علاقه دارند؟

چرا بچه ها به اشیاء علاقه دارند؟

وقتی مارشا ریچنز تحقیق درباره مادی­ گرایی رو در اوایل ۱۹۹۰ شروع کرد، این موضوع سال­ها فقط در تخصص فیلسوف­ها و محققان مذهبی بود. در اون دهه­ ها ریچنز، استاد دانشگاه میسوری، و همکارانش تحقیق در زمینه تلاش برای داشتن اشیاء مادی رو شروع کرده بودند.

تمرکز تحقیق ریچنز بر این بود که علاقه به داشتن اشیاء از کودکی شروع و به ویژه در دوران مدرسه افزایش پیدا می­کنه. به طور میانگین در این سن کودکان بیشترین پاسخ­ های مادی­ گرایی را به آنچه اون­ها رو شاد می­کنه، می­دهند. طبق مقاله ه­ایی که سال گذشته به چاپ رسید، ریچنز شرح داد که چطور محرک­ های اجتماعی مثل فیلم ­ها، تلویزیون، اینترنت، رسانه­ ها، تبلیغات و عادت­ های والدین کودکان رو به جایگاه بالاتری برای داشتن چیزها سوق می­ده. 

اخیراً با ریچنز درباره این روند و چالش ­های مرتبط با اون که والدین باهاش روبرو خواهند بود صحبت کردم. نتیجه این گفتگو مواردیست که در زیر براتون آورده­ ام.

جو پینکسر: چطور یک کودک دوره متوسطه یاد می­گیره که داشتن اشیا می­تونه زندگی روزمرش رو پیش ببره؟

مارشا ریچنز: من فکر می­کنم کلاس هفتم بدترین سن زندگی شخصه. واقعاً دوران مخاطره آمیزیه و کودک دچار بحران هویت می­شه که من کی­ هستم؟ آیا دیگران من رو دوست دارن؟ من چه جور آدمی هستم؟ ما چطور این دوران رو سپری می­کنیم؟ ظاهر ما یکی از چیزهایست که ما رو هدایت می­کنه. وقتی یک کودک، کودک دیگری رو می­بینه چه حسی داره؟ اون­ها به ظاهر هم توجه می­کنن، زبان بدن هم رو می­بینن، به ادا و اطوارهای هم دقت می­کنن، و البته به لباس­ هایی که پوشیدند. بنابراین اگر کودکی که ذاتاً از اعتماد به نفس کافی برخوردار نیست لباس­ های بهتری بپوشه اعتماد به نفسش بالا می­ره. در اینجا به چیزهایی که به ما کمک می­کنه تا تصویر واضحی از خودمون رو ارائه کنیم، اشاره می­شه.

علل گرایش به مادی گرایی

پینکسر: می­شه کمی درباره جایگزین چیزهای فیزیکی، دارایی ­های غیرمادی که کودکان می­تونن دربارش صحبت کنن، مثل اینکه کی هستند و کارهایی که در اون مهارت دارند، صحبت کنید؟

ریچنز: به نظر می­رسه کودکانی که دارای مهارت غیرمادی خاصی مثل نواختن موسیقی یا در گروه موسیقی فعالیت می­کنن بیشتر از دیگر کودکان می­تونن روابط دوستانه رو تجربه کنند. شاید والدینشون بگن: وای من به تو افتخار می­کنم که جزء این گروه موسیقی هستی و ترومپت می­زنی. این حرف ­ها حس ارزشمندی به خود کودک می­ده که چیزی فراتر از دارایی­ های ملموس کودکه. به این ترتیب کودک احساس ارزشمندی می­کنه. و اگر هیچ مهارت یا دارایی غیرمادی نداشته باشه، مجبور می­شه به دارایی­ های مادی پناه ببره.

پینکسر: شما درباره دانش ­آموزان دوره متوسطه صحبت کردید، اما به نظر می­رسه مادی­ گرایی در سنین پایین­تر در کودکان نهادینه می­شه، درسته؟

ریچینز: بله همینطوره. یکی از همکارانم، لن چاپلین تحقیقات موثقی درباره مادی­ گرایی و کودکان انجام داده و دریافته کودکان در دوران متوسطه تغییرات فاحشی را پشت سر می­گذارند. به عنوان مثال، اون به بچه­ ها بازی تکه چسبانی یاد داد. سپس اون به بچه­ ها یک سری کلمه داد و از اون­ها خواست تا بگن کدوم یکی از این کلمه­ها براشون مهم­تره؟ و هر کدوم مهم­تره با تکه­ چسبانی درستش کنند. هر چی سن بچه ­ها به دوران متوسطه نزدیک­تر بود، چیزهای ملموس و واقعی بیشتر از مهارت یا افراد براشون ارزش داشت و مهم­تر بود.

پینکسر: طبق تحقیقات شما، آیا ارتباطی بین مداخله­جویی والدین و اهمیت دادن بیش­تر از حد کودکان به اجسام مادی وجود داره؟ استفاده از بازی درمانی برای کودک و رفع مشکلات روحی هم قبلا بررسی شد.

ریچنز: ما واقعاً نمی­دونیم چون ما رفتارهای مداخله­ جویانه والدین رو مطالعه نکردیم، اما مطالعات زیادی روی افراد ۲۰ تا ۴۰ سال انجام دادیم و ازشون می­پرسیم که خودشون رو توصیف کنند و راجع به کودکیشون صحبت کنند. این روش، روشی بسیار مناسب برای پی بردن به اطلاعاتی در زمینه کودکی افراده. اما یکی از منسجم­ ترین یافته­ ها ارتباط بین سطح مادی ­گرایی جاری افراد و نحوه استفاده  والدینشون از اشیاء وقتی اون­ها در حال رشد بودند، می­شه.

ماتریالیسم یا مادی گرایی چیست؟

به عبارت دیگه، والدینی که ارزش زیادی برای اشیاء قائل بودند، والدینی که همه چیز را فدای به دست آوردن­ هاشون می­کردند، والدینی که از خرید لذت می­بردند، والدینی که دائم درباره اشیاء صحبت می­کردند، قطعاً بچه­ هاشون هم به همین رویه عمل خواهند کرد.

خیلی از این موارد رو افراد از کودکیشون به خاطر می­ارند، اما فکر نکنم این همه ماجرا باشه. نکته­ ایی مفید و البته مضر برای والدین این است که همسالان روی رفتار کودکان ما تاثیر دارند، اما کودکان ما رو نگاه می­کنند. کودکان ما از ما یاد می­گیرند. بیشتر آنچه کودکان به طور طبیعی انجام می­دهند رو از تماشای ما برداشت می­کنن. حتی نحوه رفتار اون­ها با اشیاء شبیه ارتباطیه که ما با اجسام و اشیاء داریم. بنابراین تاثیر همسالان غیرقابل انکاره، اما تاثیر ما به عنوان والدین خیلی زیاده.

پینسکر: و تا اونجایی که من فهمیدم، بین اشیاء و پاداش ارتباط وجود داره.

ریچنز: هم پاداش و هم تنبیه، بله. یکی دیگر از ارتباط­ های منطقی قوی همین است: برخی به یاد می­آوردند که فقط وقتی چیزی می­خواستند والدینشون براشون می­خریدند یا برخی دیگر در قبال نمره خوب بهشون پول می­دادند یا براشون هدیه می­خریدند، ارتباط خیلی عمیقی بین اینگونه پاداش ­دهی­ ها در کودکی وجود داره، و این احتمال زیاد می­شه که اینگونه کودکان در آینده مادی­گرا شوند.

الان تلاش می­کنم بفهمم وقتی کودکان غمگین یا ناراحت هستند یا ناامید شدند والدینشون چیکار می­کنند؟ شواهد اولیه نشون می­ده هر کاری که در بچگی براشون انجام شده رو برای بچه­ هاشون انجام می­دن. اکثر والدین پیشنهاد می­دهند: بیا بریم بیرون و یه چیزی بخوریم، یا بیا بریم بازی ویدئویی بخریم، این کارها رو می­کنند تا حواس بچه­ ها پرت بشه. اگر والدین این کارها رو انجام بدهند در آینده این کودکان برای رفع استرسشون همین کار رو تکرار می­کنند و برای خودشان هدیه ­ایی کوچک می­خرند.

پینکسر: آیا این تحقیقات تاثیری در نحوه رفتار شما به عنوان والد داشته؟

ریچنز: یادم میاد وقتی تحقیقم رو شروع کردم دخترم کلاس هفتم بود. اما هنوز نتیجه تحقیقات مشخص نبود. هیچ وقت دادن پاداش ملموس  برای کارهای خوبی که انجام می­داد به نظرم ایده خوبی نبود. چون تاثیری نداره و خیلی چیزها هست که باید انجام داد و هیچ پاداشی هم بابتش دریافت نمی­شه. پاداش شما در زندگی زنده بودن یا حفظ شغلتونه.

تأثیر مادی گرایی

اما کمی تنبیهات مادی برای بچه­ ها رو جایز می­دونم، مثلاً نمی­تونی از این اسباب­ب ازی استفاده کنی چون بی­ادبی کردی. این تنها اهرم موثر برای دخترم بود. تشویق بچه ها به بازی های ساختاری رو قبلا در آرمیک سافت توضیح دادیم که میتونید بهش سر بزنید.

پینکسر: وقتی اینطور تنبیهش می­کردی و اون شکایت می­کرد، آیا بهش می­گفتی این از طریق تحقیقات اثبات شده؟

ریچنز: نه. اون موقع هنوز تحقیقاتم کامل نشده بود و علاوه بر این یک دختر کلاس هفتم تحت تاثیر تحقیقات من قرار نمی­گیره. من و دخترم دائما ً با کارت­های تحقیقاتی بازی می­کردیم، همچنین که تحقیقات پیش می­رفت و نتایج مشخص می­شد، دخترم فقط از شنیدن نتایج خسته می­شد. او به هر حال هیچ اهمیتی به تحقیقات من نمی­داد.

نظر و پیشنهاد شما چیه؟

تو این مطلب وبلاگ آرمیک سافت سعی کردیم درباره مادی گرایی و تاثییر اون رو بجه ها اطلاعات مفیدی بهتون بدیم. اگه تجربه و یا نظری تو این زمینه دارین برای مامان باباها بنویسید تا استفاده کنند.